LÝ LỊCH DI TÍCH NHÀ LƯU NIỆM ĐỒNG CHÍ PHẠM KIỆT
LÝ LỊCH DI TÍCH NHÀ LƯU NIỆM ĐỒNG CHÍ PHẠM KIỆT
LÝ LỊCH DI TÍCH
NHÀ LƯU NIỆM ĐỒNG CHÍ PHẠM KIỆT
XÃ TỊNH MINH – HUYỆN SƠN TỊNH – TỈNH QUẢNG NGÃI
I.TÊN GỌI: Nhà lưu niệm đồng chí PHẠM KIỆT
II. ĐỊA ĐIỂM:
Di tích nhà Lưu niệm đồng chí Phạm Kiệt ở tại xóm 2 thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, cách trung tâm huyện lỵ Sơn Tịnh khoảng 8km về hướng Tây.
Đến tham quan di tích này khách có thể đi bằng nhiều phương tiện như ô tô, xe máy, tại Quốc lộ 1A về hướng Bắc đến ngã tư Sơn Tịnh dừng lại. Rồi từ ngã tư Sơn Tịnh rẽ tay trái lên hướng Tây theo đường Tỉnh lộ 623 đi Sơn Hà đến ngã ba Tịnh Minh, rẽ trái theo cầu Vĩ chừng 3km nữa là đến di tích.
III. SỰ KIỆN NHÂN VẬT LỊCH SỬ, LOẠI DI TÍCH.
- Sự kiện nhân vật lịch sử:
Đồng chí Phạm Kiệt bí danh là Quang Khanh, sinh ngày 10 tháng 01 năm 1910, trong một gia đình nông dân nghèo tại thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ ông là Phạm Quang Đình, xuất thân từ tầng lớp nông dân, sớm tham gia vào phong trào đấu tranh chống bọn thực dân và bọn tay sai. Thân mẫu là bà Nguyễn Thị Vàng, rất mực hiền thục, chăm làm, thương con và chung thủy.
Gia đình đồng chí Phạm Kiệt có 11 người con, trong đó có 8 người tham gia phong trào yêu nước và cách mạng từ những năm 1930 – 1931. Sớm nhận rõ cảnh nước mất nhà tan, noi gương truyền thống gia đình và truyền thống quê hương, khi mới 15 tuổi (1925) đồng chí Phạm Kiệt đã tham gia hoạt động Cách mạng thanh niên (Cách mạng thanh niên đồng chí hội) tỉnh bộ Quảng Ngãi.
Ngày 17/3/1931, đồng chí Phạm Kiệt được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, là huyện ủy viên, huyện ủy Sơn Tịnh phụ trách Công hội đỏ và chỉ huy Đội xích tự vệ xã. Tháng 6/1931 đồng chí bị bọn Đế quốc pháp bắt kết án tù chung thân, giam tại nhà lao Sơn Tịnh, Quảng Ngãi, sau đó bị đày đi nhà lao Ban Mê Thuộc. Những ngày bị giam cầm ở các nhà lao đế quốc, mặc dù bị tra tấn dã man, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản kiên cường bất khuất, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng, nguy hiểm không sờn lòng, khó khăn không lùi bước. Cùng với các đồng chí khác, trong nhà lao Phạm Kiệt đã tổ chức lãnh đạo quần chúng bên ngoài đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của nhà tù, phản đối sự khủng bố đàn áp dã man của đế quốc tay sai, động viên các đồng chí giữ vững ý chí chiến đấu. Những câu thơ ông viết ở nhà lao Quảng Ngãi năm 1931
Cả kêu rằng lũ giặc phương Tây
Thù oán riêng chi. Một đất này
Mượn tiếng bình quyền che mắt chúng
Cậy cân bác ái, giả danh thầy
Văn minh còn đó, thu về đó
Quyền lợi còn đây, trả về đây
Nếu chẳng y lời công chúng luận
Thì trên mặt đất xác phơi đầy.
Tháng 05/1943 khi mãn hạn tù, thực dân Pháp đưa đồng chí Phạm Kiệt về quản thúc ở Căng an trí Ba Tơ, nhằm mục đích cô lập, cách ly người chiến sĩ cộng sản đã mãn hạn tù với quần chúng nhân dân. Phạm Kiệt tìm cách liên lạc với các đồng chí bí mật tổ chức chi bộ Đảng tại Căng an trí, xây dựng lực lượng cách mạng, chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa giành chính quyền.
Ngày 09/3/1945 Nhật đảo chính Pháp, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi quyết định thành lập đội võ trang xung kích gồm 17 người tuyển chọn từ các tù chính trị ở Căng an trí Ba Tơ. Đồng chí Phạm Kiệt được giữ trọng trách chỉ huy trưởng cuộc đánh chiếm đồn Ba Tơ và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng cách mạng và nhân dân huyện Ba Tơ khởi nghĩa giành chính quyền.
Tối ngày 11/3/1945, đồng chí Phạm Kiệt chỉ huy Đội Du kích Ba Tơ đột nhập vào nha kiểm lý, thu toàn bộ súng đạn, quân trang, quân dụng của địch, sau đó cùng với sự hỗ trợ của đông đảo quần chúng nhân dân tiến công chiếm đồn Ba Tơ, giải phóng huyện Ba Tơ, giành chính quyền vào ngày 12/3/1945. Trong không khí cuộc mít tinh mừng thắng lợi cuộc khởi nghĩa, Đội Du kích Ba Tơ chính thức ra mắt quần chúng nhân dân.
Sau khi tham gia chiến dịch Biên giới và sau đó là chiến dịch Điện Biên Phủ đồng chí Phạm Kiệt là vị lãnh đạo xuất sắc không những trong cuộc khởi nghĩa Ba Tơ mà còn có công lớn trong việc xây dựng củng cố và phát triển Đội Du kích Ba Tơ lớn mạnh, trở thành đội tiền thân của lực lượng vũ trang Trung Trung Bộ, góp phần vào thắng lợi trong cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 08/1945. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ mạnh dạn tham mưu chỉnh sửa cho đại tướng Võ Nguyên Giáp phương án tác chiến đánh chắc, thắng chắc thay cho phương án đánh nhanh thắng nhanh. Chiến thắng Điện Biên Phủ đã minh chứng cho sự sáng suốt, đúng đắn đó.
Tháng 9/1954, đồng chí được Đảng, Nhà nước và Quân đội tin tưởng giao cho các nhiệm vụ quan trọng: Chỉ huy trưởng Ủy ban Hành chính nam phần Trung Bộ, Chỉ huy trưởng Quốc phòng miền Nam Trung Bộ, Phó Tổng tham mưu trưởng ủy ban kháng chiến miền Nam Trung Bộ, Đại đoàn Trưởng Đại đoàn 31, Cục Phó rồi Cục Trưởng Cục Bảo vệ Quân đội Nhân Dân Việt Nam.
Tháng 8/1960 đồng chí giữ chức Thứ trưởng Bộ Công an – Tư lệnh kiêm Chính ủy CAND vũ trang (nay là Bộ Đội Biên phòng). Đồng chí là ủy viên Đảng đoàn Bộ Công an, trực tiếp làm Bí thư Đảng ủy cơ quan đơn vị trực thuộc Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang.
Những năm 1963 – 1964, đồng chí Phạm Kiệt đề nghị cấp trên cho tuyển chọn con em miền Nam vào Công an Vũ trang nhân dân và cho phép được mở trường đào tạo, chi viện chiến sĩ an ninh cho chiến trường miền Nam.
Năm 1971 đồng chí là Ủy viên Đoàn chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại biểu Quốc hội khóa III và IV.
Tháng 8/1974 đồng chí được thăng Quân hàm Trung tướng.
Đồng chí Phạm Kiệt đã được Quốc hội và Chính phủ tặng thưởng Huân chương Quân công Hạng ba, Huân chương chiến thắng hạng nhất, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, hạng hai, hạng ba. Quốc hội truy tặng đồng chí Huân chương Hồ Chí Minh.
Dù ở đâu, làm gì, đồng chí Phạm Kiệt luôn là cán bộ gương mẫu, đi đầu trong mọi lĩnh vực, không ngại khó, cương quyết, dũng cảm, được cán bộ chiến sĩ và nhân dân kính phục.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận xét “Tôi đã gặp anh Kiệt lần đầu tại Ninh Hòa trong chuyến được Bác Hồ phái vào mặt trận Miền Nam. Lúc bấy giờ anh Kiệt chỉ huy mặt trận, anh tỏ ra là người chỉ huy kiên quyết và linh hoạt”.
Do quá trình hoạt động cách mạng nhiều gian khổ, lại bị tra tấn tù đày, nếm mọi cực hình tàn bạo của kẻ thù, đồng chí đã lâm bệnh nặng. Mặc dù được Đảng, Chính phủ và các giáo sư, bác sĩ Bệnh viện 108 tận tình cứu chữa nhưng vẫn không qua khỏi, ông đã từ trần hồi 13 giờ ngày 23 tháng 10 năm 1975 tại Hà Nội, hưởng thọ 63 tuổi.
Trong 45 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Phạm Kiệt luôn là người lãnh đạo gương mẫu, có khả năng động viên và đoàn kết quần chúng hăng hái phấn đấu vì cách mạng, một chỉ huy quân sự tài ba, có nhiều cống hiến trong xây dựng và tác chiến, nhất là chiến trường Khu V. Đồng chí còn là tấm gương sáng, suốt đời hy sinh vì dân vì Đảng, là người con ưu tú của quê hương núi Ấn sông Trà, để lại cho hậu thế nhiều bài học trong cuộc sống, lao động, chiến đấu, nhất là tinh thần yêu nước thương dân, tinh thần đấu tranh dũng cảm và sáng tạo. Phạm Kiệt cũng được Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp đánh giá rất cao. Đó là một con người vững vàng về chính trị, mưu trí sáng tạo trong chiến đấu, giàu lòng yêu thương đồng đội và nhân dân, một cán bộ chỉ huy kiên quyết, một đảng viên ưu tú của Đảng cộng sản Việt Nam.
Đới với quê hương Sơn Tịnh nói riêng, Quảng Ngãi nói chung, đồng chí đã để lại tình cảm sâu nặng và nhiều kỷ niệm không thể nào phai trong suốt những năm hoạt động cách mạng.
- LOẠI DI TÍCH:
Di tích nhà đồng chí Phạm Kiệt thuộc loại di tích lịch sử nhà lưu niệm
IV. KHẢO TẢ DI TÍCH:
Ngôi nhà do cụ thân sinh đồng chí Phạm Kiệt xây dựng vào những năm đầu thế kỷ 20, trên khu vườn của tộc họ Phạm, rộng chừng 3.044 mét vuông. Trong vườn trồng nhiều loại cây như cau, dừa, thơm, chuối…Nhà quay ra hướng đông Nam, xung quanh vườn nhà được bao bọc bởi hàng rào bằng cây dâm bụt. Ở góc trái khu vườn có những bụi tre làng ngà vàng óng, giữa sân vườn là cây vú sữa do già làng, trưởng bản huyện Ba Tơ tặng nhân ngày giải phóng huyện Ba Tơ.
Theo những người lớn tuổi trong làng kể lại, ngôi nhà được cất lên chính giữa vườn, có diện tích sử dụng khoảng chừng 200 mét vuông. Nhà bốn mái lợp bằng tranh, vách mầm trĩ, trác đất nhồi rơm rất dày. Phía trên trần nhà có đắp lớp đất dày để chống hỏa hoạn. Chính giữa ngôi nhà được bài trí gian thờ ông bà, tổ tiên. Bên trái dùng làm kho chứa lúa và đồ dùng. Bên phải là nơi sinh hoạt, nghỉ ngơi của gia đình. Phía dưới dùng làm nhà bếp, nơi nấu nướng hàng ngày và những lúc nhà có kỵ giỗ.
Đồng chí Phạm Kiệt đã trải qua suốt thời kỳ niên thiếu trong mái nhà này. Không những thế. Đây còn là nơi hội họp, cơ sở nuôi ghi dấu các cán bộ lãnh đạo của Xứ ủy Trung kỳ, các đồng chí trong tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên Cách mạng đồng chí hội như Trương Quang Trọng, Hồ Hồng, Trần Thị Hiệp; các đồng chí Tỉnh ủy Quảng Ngãi như Trần Lương, Trương Quang Giao, Trần Quí Hai, Võ Phấn, Nguyễn Đôn. Nơi đây cũng là nơi ra đời của Chi bộ Đảng thôn Minh Thành xã Tịnh Minh mà đồng chí Phạm Kiệt được bầu làm bí thư.
Cho đến bây giờ, khi nhắc đến ngôi nhà đồng chí Phạm Kiệt, những đồng chí cách mạng lão thành hiện còn sống không quên những kỷ niệm, những năm tháng hoạt động cách mạng trú chân tại đây. Họ đã từng ăn, từng ở, được bà con thôn Minh Thành và tộc Phạm cưu mang che chở, tạo mọi điều kiện để các đồng chí hoàn thành nhiệm vụ.
Trong chiến tranh chống Mỹ, thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh nằm trong vùng giải phóng nên địch ra sức bắn phá hủy diệt. Cũng như nhiều ngôi nhà khác, ngôi nhà đồng chí Phạm Kiệt bị phá hủy hoàn toàn. Chiếc phản mít và chiếc bàn nhỏ ngày xưa đồng chí Phạm Kiệt thường ngồi học, đọc sách cùng những đồ dùng sinh hoạt trong ngôi nhà này đều bị hư hại.
Mãi đến năm 1996, để có chỗ thờ phụng hương khói đồng chí Phạm Kiệt và ông bà tổ tiên, tộc Phạm đã góp công, của xây ngôi nhà nhỏ trên nền cũ để thờ phụng. Hàng năm, cứ đến ngày giỗ, dịp tết, bà con nội ngoại, hàng xóm láng giềng tề tựu đốt nén nhang tưởng niệm.
Phía tây khu vườn nhà đồng chí Phạm Kiệt giáp với vườn ông Phạm Tấn Minh, phía đông giáp với vườn nhà ông Lê Tấn Việt và ông Trương Năng, phía bắc giáp với đất canh tác, phía nam giáp với đường liên thôn, tổng diện tích hiện nay là 3.044 m2.
Theo tờ bản đồ số 02389 QSDĐ/124/QĐUB ngày 19/10/2000 đã cấp quyền sử dụng đất cho ông Phạm Quý, xóm 2, thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi đứng tên (là cháu ruột của đồng chí Phạm Kiệt). Để tri ân công ơn to lớn của đồng chí Phạm Kiệt, được sự giúp đỡ của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cùng họ tộc đã họp và đi đến thống nhất trích một phần đất 850 m2 để lập hồ sơ công nhận bảo vệ khu vực di tích Lịch sử Văn hóa cấp tỉnh, có biên bản ngày 31/5/2007.
V. GIÁ TRỊ LỊCH SỬ KHOA HỌC CỦA DI TÍCH.
Nhà đồng chí Phạm Kiệt là nơi lưu niệm, tưởng nhớ một cán bộ lãnh đạo xuất sắc của Đảng, một vị tướng tài ba của quân đội, là nơi để đồng chí, bạn bè, chiến sĩ, nhân dân cả nước đến viếng thăm, dâng hương tưởng niệm. Giữ lại di tích ngôi nhà để ghi ơn công lao to lớn của đồng chí Phạm Kiệt là phù hợp lịch sử truyền thống văn hóa dân tộc, của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Đồng thời qua đây nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau về tinh thần yêu nước, thương dân, tư tưởng đấu tranh vì độc lập dân tộc, phấn đấu thực hiện thành công mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”
Theo đề nghị của Ban Thường vụ Huyện ủy Sơn Tịnh tại công Văn số 125-CV/HU ngày 01/02/2007, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi tại công văn số 562-CV/TU ngày 30/03/2007 nhất trí về việc xây dựng nhà lưu niệm đồng chí Phạm Kiệt tại thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh.
VI. TÌNH TRẠNG BẢO QUẢN DI TÍCH.
Di tích nhà đồng chí Phạm Kiệt hiện nay không còn nữa do chiến tranh, để đáp lại công ơn to lớn của đồng chí Phạm Kiệt và theo nguyện vọng của cán bộ, nhân dân và chiến sĩ, UBND xã Tịnh Minh, UBND huyện Sơn Tịnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi và thực hiện chủ trương Ban Thường Vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi tại Công văn số 562-CV/TU ngày 30/3/2007 nhất trí về việc xây dựng nhà lưu nhiệm đồng chí Phạm Kiệt tại thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh với tổng kinh phí là 2.046.809.000 (hai tỷ không trăm bốn mươi sáu triệu tám trăm lẻ chín ngàn đồng chẵn).
Hiện nay nhà lưu niệm đồng chí Phạm Kiệt đã xây dựng xong, trông khang trang, thoáng đẹp, trên nền của ngôi nhà cũ. Bên trong nội thất trưng bày hình ảnh, tư liệu, hiện vật về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Phạm Kiệt. bố cục trưng bày gồm hai phần: 1. Truyền thống gia đình họ tộc 2. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Phạm Kiệt, nghiệm thu và đã đưa vào sử dụng.
Di tích nhà thờ đồng chí Phạm Kiệt đang được Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Sơn Tịnh phối hợp Bảo tàng Tổng hợp tỉnh sưu tầm tư liệu, lập đề án quy hoạch tổng thể đề nghị UBND tỉnh ra quyết định công nhận di tích Lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
VII. CÁC PHƯƠNG ÁN BẢO VỆ VÀ SỬ DỤNG DI TÍCH.
Việc bảo vệ và lập hồ sơ khoa học trình UBND tỉnh ra quyết định công nhận di tích nhà lưu niệm đồng chí Phạm Kiệt tại thôn Minh Thành, xã Tịnh Minh là di tích văn hóa, lịch sử cách mạng cấp tỉnh là việc làm rất cần thiết, đáp ứng được nguyện vọng, tình cảm của nhân dân, đồng thời tỏ lòng biết ơn đối với người có công lớn trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
VIII. CƠ SỞ PHÁP LÝ BẢO VỆ.
Di tích nhà lưu niệm đồng chí Phạm Kiệt từ trước đến nay chưa được lập hồ sơ trình UBND tỉnh ra quyết định công nhận và bảo vệ. Để phát huy giá trị của di tích, căn cứ vào Tờ trình số 05/TT-UBND ngày 16/05/2007 của UBND xã Tịnh Minh, theo đề nghị của phòng Văn Văn hóa và Thông tin huyện Sơn Tịnh, UBND huyện Sơn Tịnh và sở VH,TT&DL Quảng Ngãi kính đề nghị UBND tỉnh ra quyết định công nhận nhà lưu niệm đồng chí Phạm Kiệt là di tích văn hóa, lịch sử cách mạng cấp tỉnh./.
